بیماری روماتیسمی قلب چیست؟[1]

    بیماری روماتیسمی قلب شرایطی است که در آن دریچه های قلب توسط تب رماتیسمی آسیب می بیند. تب رماتیسمی از یک گلودرد به وسیله ی استرپتوکوک آغاز می شود. تب رماتیسمی یک بیماری التهابی است که می تواند روی بسیاری از بافت های پیوندی بدن عمدتاً قلب، مفاصل، مغز و یا پوست اثر بگذارد. این بیماری را جزو اختلالات خود ایمنی تقسیم بندی می کنند.

    شباهت مولکولی میکروب با مولکول ها و آنتی ژن های موجود در ساختمان دریچه ای قلب باعث بروز روماتیسم قلبی می شود.

چه زمانی با قاطعیت می توان گفت که گلودرد استرپتوکوکی دارید؟

    شایع ترین نشانه های گلودرد استرپتوکوکی شروع ناگهانی دردگلو (به ویژه بلعیدن دردناک) تب و متورم و دردناک شدن غدد تحت فکی است.

    با تست های آزمایشگاهی می توان التهاب را تأیید عفونت استرپتوکوکی تشخیص داد. عفونت های گلودرد استرپتوکوکی می تواند با کشت ترشحات گلو (بزاق) یا کیت های تشخیص آنتی ژن به شکل بسیار سریع تشخیص داده شود. آزمایش های کشت ترشحات گلو، آنتی بادی های خون و سایر آزمایش های خون برای تشخیص عفونت گلویی که می تواند محرک تب رماتیسمی شود مورد استفاده قرار می گیرد.

    چون این بیماری عارضه گلودرد چرکی روی دریچه های قلب است بنابراین در هر فرد با سرخی گلو، چرک و عفونت گلو، تورم غدد لنفاوی زیر فک، تب بالا، اشکال در بلع، ورم ملتحمه ی چشم، خشکی صدا یا آب ریزش از بینی باید احتمال ابتلا به میکروب استرپتوکوک نوع A داده شود.

    پزشکان تا حدود 80 درصد در افتراق نوع باکتریایی گلودرد با نوع ویروس آن دچار مشکل و یا اشتباه می شوند. در صورت بروز تب روماتیسمی در قلب و مفاصل بیمار که غالباً در سنین بلوغ و نوجوانی است، بیماران باید تا سال های متمادی آنتی بیوتیک تزریق کنند و این تزریق، هفتگی و یا ماهانه ادامه خواهد یافت. اگر دریچه قلب در این عارضه درگیر و تخریب شود بیمار که فرد جوانی است و زیر 25 سال سن خواهد داست مجبور به عمل جراحی تعویض یک یا چند دریچه قلب خود می شود.

    شایع ترین عارضه تب روماتیسمی روی دریچه ی میترال است و این دریچه قلب از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

    قلب[2] در اصل از چهار حفره مختلف تشکیل شده است که در فاصله بین دو جفت از آنها و نیز در فاصله بین بطن ها و عروق بزرگ ریوی و آئورت دریچه هایی تعبیه شده اند. این دریچه ها گاهی دچار اختلال عملکرد می شوند و بنابراین مشکلات و علایم ناراحت کننده مختلفی را برای فرد بیمار ایجاد می کنند. بخش عمده ای از این بیماری ها مادرزادی هستند و تعداد زیادی از آنها هم از تب رماتیسمی ناشی می شوند. موارد مادرزادی اکثراً در همان دوران کودکی خود را نشان می دهند اما ناشایع نیست که این اختلالات خفیف باشند و بنابراین تا دوران جوانی و حتی بزرگسالی علامت دار نشوند.

    از طرف دیگر، تب رماتیسمی عمدتاً یک بیماری دوران کودکی یا نوجوانی است. این بیماری که در واکنش به نوعی میکروب به نام استرپتوکوک ایجاد
می شود می تواند اکثر دریچه های قلب را تخریب کند. پس اگر دو مورد قبل یعنی بیماری های مادرزادی دریچه های قلب و نیز تب روماتیسمی را در کنار هم در نظر بگیرید، می بینید که نه تنها این بیماری های قلبی مربوط به دوره سالمندی نیستند بلکه اکثراً در همان دوران کودکی و جوانی مشکل ساز می شوند. با این حساب احتمالاً به این حرف ما اعتقاد پیدا کرده اید که به هیچ عنوان جوان ها از بیماری های قلبی مصون نیستند.

علایم شایع در تب روماتیسمی[3]

    التهاب مفصلی با مشخصات درد، قرمزی، تورم و گرمی، که می تواند از مفصلی به مفصل دیگر نقل مکان کند. شایع ترین مفاصل درگیر عبارتند از: مچ دست، آرنج، زانو و مچ پا.

    التهاب مفصلی معمولاً در عرض 10-14 روز فروکش می کند ولی بدون درمان، سایر مفاصل نیز ممکن است درگیر شوند.

    - تب

    - خستگی

- رنگ پریدگی

- بی اشتهایی

- احساس ناخوشی عمومی

- درد شکم

- درد سینه

- بثورات پوستی اندک بر روی شکم، سینه و پشت

- برآمدگی های زیر پوستی کوچک بدون درد در نواحی استخوانی نظیر آرنج و زانو

- حرکات غیرعادی اندام های تحتانی و فوقانی (کره)

در صورت درگیری قلب:

- کوتاهی نفس

- احتباس مایع که باعث ورم پا و پشت می گردد.

- تندی ضربان قلب، به خصوص هنگام خوابیدن

علل

تب روماتیسمی از یک عفونت استرپتوکوکی قبلی (معمولاً عفونت گلو) که 1-6 هفته قبل از بروز علایم تب روماتیسمی رخ می دهد ناشی می گردد. این اختلال، یک اختلال خود ایمنی است که در آن پادتن های تولید شده بر ضد باکتری استرپتوکوک بر ضد مفاصل و قلب نیز واکنش نشان می دهند.

عوامل تشدید کننده بیماری:

- تغذیه نامطلوب

- سابقه ی خانوادگی تب روماتیسمی

- زندگی در شرایط پرجمعیت یا غیر بهداشتی

- داشتن استعداد ابتلای عفونت های تنفسی فوقانی

- عفونت های استرپتوکوکی درمان نشده یا ناقص درمان شده

پیشگیری[4]

    - در مورد هر نوع عفونت گلو به خصوص در کودکان کشت گلو از نظر استرپتوکوک باید انجام شود.

    - درمان آنتی بیوتیکی فوری هر عفونت استرپتوکوکی، از جمله عونت های پوستی

    - عفونت های استرپتوکوکی باید با آنتی بیوتیک (معمولاً پنی سیلین) خوراکی به مدت ده روز یا تزریق نوع طولانی اثر آن درمان شوند.

عواقب مورد انتظار

    عفونت های استرپتوکوک معمولاً با درمان قابل علاج هستند. تب روماتیسمی قابل درمان است ولی قابل علاج (درمان قطعی) نیست. این عارضه در عرض 2-12 هفته فروکش می نماید. در بعضی موارد، تب روماتیسمی ممکن است به دریچه های قلبی آسیب بزند. دریچه آسیب دیده را می توان با جراحی تعویض کرد. در موارد نادر تب روماتیسمی حتی با درمان می تواند کشنده باشد.

عوارض احتمالی

    - آسیب دایمی دریچه های قلب که منجربه نارسایی احتقانی قلب می گردد.

- حملات بعدی تب روماتیسمی حاد در پی عفونت مجدد با استرپتوکوک.

داروها[5]

    - استروئیدها (داروهای ضدالتهابی) یا آسپیرین برای کاهش التهاب

    - داروهای ادرار آور برای کاهش احتباس مایعات

    - آنتی بیوتیک ها برای مقابله با باقی مانده باکتری های استرپتوکوکی. پس از رسیدن تب روماتیسمی به مرحله غیرفعال، مقدار اندک آنتی بیوتیک ها ممکن است به مدت نامحدود برای جلوگیری از عود بیماری ادامه یابد.

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری

    تا هنگامی که بررسی ها نشان دهد بیماری فروکش کرده است بیمار باید در بستر استراحت نماید. مدت استراحت لازم به این منظور معمولاً 2-5 هفته است ولی در برخی موارد به ماهها استراحت نیاز است. مهیا کردن یک لگن یا توالت کنار بستر باعث می شود که بیمار مجبور نباشد برای رفتن به توالت از بستر برخیزد.

رژیم غذایی

    رژیم مایعات با غذاهای نرم در مراحل اولیه بیماری که به تدریج به یک رژیم عادی غنی از پروتئین، کالری و ویتامین ها تغییر داده می شود.

    رژیم غذایی کم نمک در صورتی که بیمار دچار کاردیت (التهاب قلب) باشد. توصیه می شود.

سودمندی غذاهای گیاهی در روماتیسم مفصلی[6]

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شبکه خبر، آخرین شماره نشریه پزشکی تحقیقات و درمان آرتریت نوشت: مصرف غذاهای گیاهی و برنامه غذایی فاقد
اسید آمینه گلوتن تأثیر به سزایی در کاهش علایم و ارتقا سلامت مبتلایان به روماتیسم مفصلی دارد.

    بررسی محققان در سوئد نشان می دهد: پیروی از برنامه های غذایی گیاهی حاوی مقدار فراوان مغزها، دانه آفتابگردان، میوه و سبزی افزون بر کاهش علایم و دردهای مفصلی خطر بروز حملات قلبی و مغزی را نیز در مبتلایان به روماتیسم مفصلی کاهش می دهد.

انگور، ضد آرتریت روماتوئید، ضد روماتیسم و ضد سرطان

    به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، انگور میوه ای پر انرژی است که در طب سنتی در درمان بیماری هایی مانند آتریت روماتوئید و روماتیسم کاربرد داشته است. انگور به دلیل داشتن پتاسیم حاوی خاصیت ادرار آور است و همچنین این میوه به دلیل داشتن آنتی اکسیدان هایی همچون ELLAGIC ACID ضمن کاهش علایم بیماری التهاب مفاصل، عملکرد مواد سرطان زای بدن را نیز خنثی می کند. اسید ELLAGIC حتی در خنثی کردن مواد سرطان زایی در هوای آلوده و ترکیبات مضر موجود در سیگار نیز می تواند مؤثر باشد.

سودمندی روغن کبد ماهی برای روماتیسم مفصلی

    مصرف منظم روغن کبد ماهی نیاز بیماران مبتلا به بیماری های التهابی مفاصل را به داروهای مسکن کاهش می دهد. به گزارش شبکه خبر، متخصصان روماتولوژی در اسکاتلند پس از یک بررسی پنج ساله درباره روغن ماهی همچنین دریافتند، روغن ماهی کاملاً بی خطر است در صورتی که داروهای ضد التهاب
غیر استروئیدی مانند بروفن یا ناپروکسن دارای عوارض جانبی زیادی است. پژوهشگران با توجه به این بررسی به مبتلایان به بیماری های التهابی مفاصل
به ویژه مبتلایان به آرتریت روماتوئید توصیه می کنند:

برای بهبود علایم بیماری های مفصلی و کاهش مصرف داروهای مسکن، به طور منظم روغن ماهی و یا مکمل های غذایی روغن کبد ماهی مصرف کنند.

در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟

    اگر شما یا کودک شما دارای علایم تب روماتیسمی باشد.

بروز علایم زیر در طی درمان:

- ورم پا و پشت

- کوتاهی نفس

- استفراغ یا اسهال

- سرفه

- درد شدید شکم

- تب

- اگر دچار علایم جدید و غیر قابل توجیه شده اید داروهای تجویزی ممکن است با عوارض جانبی همراه باشند.

این بیماری بیشتر قلب، مفاصل، دستگاه عصبی مرکزی، پوست و بافت زیر جلدی را درگیر می کند.

گر چه نام تب حاد روماتیسمی درگیری مفصل را مورد توجه قرار می دهد، اهمیت این بیماری در درگیری قلب است که در مرحله حاد می تواند کشنده باشد و یا می تواند باعث بیماری روماتیسم قلبی شود. از نقطه نظر اپیدمیولوژیی تب روماتیسمی و بیماری روماتیسم قلبی نمی توانند از هم جدا باشند. تب روماتیسمی اغلب به بیماری روماتیسم قلب که یک بیماری عاجز کننده است منتهی می شود.

آثار روماتیسم قلبی شامل: آسیب مداوم قلب، افزایش ناتوانی قلب، افزایش و تکرار بستری شدن فرد در بیمارستان، مرگ های زودرس معمولاً در سن
35 سالگی یا زودتر از آن.

خصوصیات اپیدمیولوژیک ضایعات روماتیسم قلبی را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:

1. سن

2. جنس

3. نژاد

4. فقر اقتصادی

5. توزیع جغرافیایی

6. فصل

تب روماتیسمی می تواند در هر سنی آغاز شود، در دوره شیرخوارگی
بسیار نادر است. بیشتر در بین 5 تا 15 سالگی که عفونت استرپتوکوکی شایع تر و شدیدتر است دیده می شود و در این مورد آموزش بهداشت خیلی مؤثر است.

PENICILLIN V POTASSIUM

    موارد مصرف: این دارو در درمان التهاب عفونی لوزه ها، التهاب گوش میانی، باد سرخ و برای پیشگیری از ابتلا به تب روماتیسمی مصرف می شود.

    فارماکوکینتیک: 73-60 درصد دارو از راه خوراکی جذب می شود و پس از 1-5/0 ساعت غلظت سرمی آن به اوج می سد. نیمه عمر دارو 1-5/0 ساعت است که در صورت عیب کار کلیه تا 4 ساعت افزایش می یابد. پیوند این دارو به پروتئین 80 درصد می باشد. 40-20 درصد دارو از طریق ادرار به صورت تغییر نیافته دفع
می شود.

            موارد منع مصرف: در صورت وجود سابقه آلرژیک به پنی سیلین ها نباید مصرف شود.

            هشدارها: در صورت وجود سابقه بیماری های گوارشی، به ویژه کولیت وابسته به آنتی بیوتیک و عیب کار کلیه، این دارو باید با احتیاط فراوان مصرف شود.

            عوارض جانبی: واکنش های حساسیتی شامل کهیر، تب، درد مفاصل، آنژیوادم و شوک آنافیلاکتیک در بیمارانی که دچار حساسیت مفرط می شوند، با مصرف این دارو گزارش شده اند.

            تداخل های دارویی: مصرف همزمان این دارو با داروهای خوراکی جلوگیری کننده از بارداری های استروژن، ممکن است جذب این داروها را کاهش دهد و منجر به بارداری ناخواسته شود. مصرف همزمان پنی سیلین ها با متوترکسات منج به کاهش کلیرانس متوترکسات و در نتیجه مسمومیت با این دارو می شود.

 

خطر شیوع تب روماتیسمی در بچه ها[7]

            تب روماتیسمی و بیماری کاوازاکی دو بیماری قلبی است که به عنوان بیماری های اکتسابی، ریشه در دوران کودکی افراد دارند و با توجه به چگونگی برخورد والدین با آن می توان از گسترش عوارض آن جلوگیری کرد.

    تب روماتیسمی به عنوان یک عارضه از گلودردهای چرکی و استرپتوکوکی می تواند موجب از بین رفتن دریچه های قلب و آسیب به مفاصل شود، 5 تا
15 سالگی شایع ترین سن بروز این بیماری است. به واسطه آگاهی مردم و
توصیه های فراوان، همچنین دقت پزشکان در درمان عفونت های باکتریایی حلق و گلو، در طول شش سال گذشته حالتی به وجود آمده بود که دیگر موردی از
تب روماتیسمی در کشور ایران گزارش نشده اما در چند ماه قبل مواردی از این بیماری در بیمارستان کودکان مفید تهران مشاهده شده است.

    پژوهش ها روی باکتری استرپتوکوک گروه A در مرکز تحقیقات بیماری های عفونی اطفال ادامه دارد و به نظر می رسد تغییر در ساختار باکتری و سوش میکروب همچنین زندگی های شهرنشینی در خانه های کوچک و پر جمعیت
می تواند موجب شیوع و یا افزایش تعداد موارد تب روماتیسمی شود.

وقتی بیماری روماتیسم قلبی به دریچه ای آسیب می رساند چه اتفاقی می افتد؟[8]

    دریچه ی آسیب دیده یا به طور کامل بسته نمی شود (نارسایی) یا به
طور کامل باز نمی شود (تنگی). دریچه ای که به طور کامل بسته نمی شود باعث می شود که خون به عقب داخل حفره ای که از آن پمپاژ شده نشت کند. به این حالت پس زدن خون یا نشت می گویند. با ضربان بعدی جریان خون نشتی دریچه با خونی که به شکل طبیعی جریان دارد مخلوط می شود. این حجم اضافه خون فشار بیشتری بر عضله قلب تحمیل می کند. پزشک با گوش دادن به قلب و تأیید اکو کار دیوگرافی می تواند نارسایی دریچه ای قلب را تشخیص دهد. وقتی یک دریچه به خوبی باز نشود قلب باید با نیروی بیش از حد طبیعی خون را از فضای تنگی که ایجاد شده پمپاژ کند.

چه کارهایی در مورد دریچه ی خراب باید انجام داد؟[9]

    وقتی دریچه های قلبی بر اثر تب روماتیسمی آسیب می بیند ممکن است به درستی باز یا بسته نشوند. اگر کاملاً باز نشوند جلو جریان خون را سد می کنند و اگر به درستی بسته نشوند خون به عقب نشت می کند. با بروز چنین مشکلاتی ممکن است جراحی دریچه جایگزین پیشنهاد شود. در این جراحی دریچه بیمار با یک دریچه فلزی یا پلاستیکی یا یک دریچه ی ویژه آماده از قلب یک انسان دیگر (دریچه ی انسانی) یا از یک حیوان مثل خوک (دریچه ی خوکی) تعویض می شود. اکثر افرادی که جراحی دریچه ی جایگزین انجام می دهند به وضوح بهبود
می یابند.



 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم مرداد 1388ساعت 10:37  توسط ناصر مستقيمي  |